راه های محتمل جلوگیری از افزایش گاز دی اکسید کربن در جو - وبلاگ شکوفه

به گزارش وبلاگ شکوفه، از هنگام انقلاب صنعتی غلظت گاز دی اکسید کربن در جو زمین مدام در حال افزایش بوده است. گرم شدن کره زمین نتیجه سوختن سوخت های فسیلی برای تأمین احتیاج فزاینده صنایع به انرژی و حمل و نقل است. بیش تر دی اکسید

تألیف و ترجمه: حمید وثیق زاده انصاری

منبع:راسخون

از هنگام انقلاب صنعتی غلظت گاز دی اکسید کربن در جو زمین مدام در حال افزایش بوده است. گرم شدن کره زمین نتیجه سوختن سوخت های فسیلی برای تأمین احتیاج فزاینده صنایع به انرژی و حمل و نقل است. بیش تر دی اکسید کربن اضافی در جو زمین از سوخت های فسیلی پدید می آید که در اتوموبیل ها، کامیون ها، و نیروگاه ها مصرف می گردد. دانشمندان، خاصه در بخش دولتیِ مأمور رسیدگی به وضع آب و هوا، دارای این عقیده مشترک هستند که گرم شدن کره زمین امری یقینی است. اکنون مسأله این است که به چه اقدام های عملی برای جلوگیری از این امر باید دست زد. مثلاً دولت بریتانا سعی کرد جریان افزایش دی اکسید کربن را معکوس کند و مقدار آن را در جو تثبیت کند که این مستلزم سعی دیگر کشورها در کاهش فراوری دی اکسید کربن خود بود. برای محدود کردن انتشار دی اکسید کربن باید راستا استفاده صنعتی و خصوصی از زغال سنگ، نفت، گاز، و برق را تغییر داد. اقتصاددانان می گویند هزینه انتشار دی اکسید کربن را زیاد کنید آن گاه صنایع خود پا پس می گذارند و کم تر این گاز را منتشر می نمایند.

هنگام بحث در باره مقدار دی اکسید کربن در جو سؤال این نیست که آیا انتشار دی اکسید کربن را باید کاهش داد یا نه. بدیهی است که پاسخ این پرسش مثبت است. سؤال این است که دی اکسید کربن جو را تا چه حد باید کاهش داد، و چه وقت؟ اقتصاددانان این موضوع را بر اساس محاسبه هزینه کاهش دی اکسید کربن، و کسر این هزینه از مقدار منافعی که به دست خواهد آمد، آنالیز می نمایند. برترین هدف این است که بیش ترین سود را در برابر کم ترین هزینه عاید می نماید. اما مقدار این هزینه بستگی به سیاست هایی دارد که در پیش گرفته می گردد. آیا باید دی اکسید کربن را با کاهش استفاده از اتوموبیل ها کاهش داد، یا به وسیله احداث نیروگاه های هسته ای؟ آیا باید بهای انرژی را افزایش داد یا دولت باید برای مصارف خانگی برق سوبسید بدهد؟ بدیهی است که راه های مختلف برای رسیدن به یک هدف، هزینه های مختلفی را در بر دارد. آیا محدودیت های سفت و سخت که یک باره اعمال می گردد بهتر از کاهش یک نواخت و مدام مقدار مجاز انتشار نیست؟

این پرسش ها پاسخ های ساده ای ندارند. پیش بینی این که مردم در پاسخ افزایش بهای نفت چه خواهند کرد به عوامل متعدد بغرنجی ربط پیدا می نماید. محاسبه فواید بهبود وضع محیط زیست، حتی از این هم بغرنج تر است. جلوگیری از گرم شدن زمین چه فایده ای دارد؟ گرم شدن آب و هوای بعضی کشورها ممکن است زیاد زیان آور نباشد و شاید هم سودمند باشد؛ حتی ممکن است کشاورزی را توسعه دهد. اما در مقیاس بین المللی آثار منفی افزایش دمای کره زمین آشکارتر است. گرم شدن کره زمین مسأله ای دنیای است و برترین شیوه پیش رَوی در حل این مسأله، یک توافق بین المللی است. اما مسأله این است که همکاری بین المللی را چگونه فراهم آوریم. توفیق در این امر بستگی به سه عامل دارد: نخست این که ما باید بتوانیم مقدار نشر دی اکسید کربن را مقدار گیری کنیم، دوم این که مقدار گیری و نشان دادن مقدار نشر دی اکسید کربن باید بی غرضانه باشد به طوری که خود به خود جلوی فریب کاری را بگیرد، سوم این که هر کشوری که فریب کاری کند باید مجازات گردد و هزینه مجازات باید بیش تر از فایده فریب کاری باشد. اگر هر یک از سه عامل فوق متحقق نگردد آن گاه هر کشوری که فریب کاری کند نفع خواهد برد. اما اگر تعداد کشورهایی که چنین می نمایند زیاد گردد آن گاه همکاری بین المللی از بین می رود و تمام کشورها زیان می بینند. اگر به طور مثال چینی ها اجازه ندهند که یک سازمان دنیای اقدامات آن ها را کنترل کند، یا اگر دنیا نخواهد خاطی را مجازات کند، طرح ریزی نوعی قرارداد دنیای با هدف های تعیینی برای جلوگیری از نشر دی اکسید کربن عملاً ناممکن است. یک سازمان دنیای - احتمالاً سازمان ملل - باید بر قرارداد مورد توافق نظارت کند وگرنه احتمال موفقیت در این زمینه بسیار اندک است.

هنوز هیچ کس تحلیل تعیینی از هزینه ها و فواید و مضار مالی گرم شدن کره ما ارائه نکرده است. فعلاً توافقی دنیای هم که کشورها را در این رابطه مقید کند به عمل نیامده است. اما فشار در خصوص تعیین جزئیات اقدامات عملیِ لازم برای رسیدن به هدف های تعیین افزایش خواهد یافت. در این جا اقتصاددانان دو راه کلی را پیشنهاد می نمایند: یکی بر اساس مصوبات دولتی و اعمال فشار (در واقع رهبری و نظارت دولت) و دیگری مبتنی بر تعیین و کنترل قیمت ها (اساس بازار). رهبری و نظارت راهی است دیرینه برای محدود کردن آلودگی. دولت تصمیم می گیرد که چه قوانینی برترین راه چاره تکنولوژیکی برای مسأله است و آن گاه این راه چاره را بر عموم تحمیل می نماید. به طور مثال دولت تعیین می نماید که استانداردهای عایق بندی هر خانه ای چه باید باشد یا تصمیم می گیرد که چه نوع نیروگاه های هسته ای باید احداث گردد، و این امر مستلزم آن است که دست کم بعضی از نیروگاه هایِ با سوخت زغال سنگ، دارای واحدهای زداینده گاز دی اکسید گوگرد باشند.

به هر حال دمای میانگین زمین در حال افزایش است. پیامدهای مخرب این افزایش دما گریبان گیر منطقه ها و نواحی محدودی نیست بلکه مردمِ سراسر زمین را تهدید می نماید. بنا بر این همه دولت ها و ملت ها باید برنامه ریزی تعیینی برای کاهش مقدار آلودگی هوا داشته باشند.

/ج